#ANARTWORKADAY

“I do not believe in the art which is not the compulsive result of man’s urge to open his heart” – Edvard Munch

“Je moet me toch eens wat meer uitleggen over kunst.” “Ik begrijp er zo weinig van, maar ik vind het super leuk dat jij het interessant vindt, hoor”. Zomaar wat uitspraken die ik geregeld naar mijn hoofd geslingerd krijg. Mijn lieftallige vrienden vinden kunst wel leuk, maar denken het vaak niet te begrijpen. Voor de #ANARTWORKADAY heb ik een verzoek gekregen. “Leg De Schreeuw van Edvard Munch eens uit. Ik zie wel dingen, maar hoe kijk ik hier nou naar?”
Helemaal geen gekke vraag, een hele leuke vraag zelfs. Want… Hoe kijk je naar een kunstwerk? Begin je links en beschrijf je alles wat je tot de rechterkant, van boven en beneden, ziet? Kijk je naar uitdrukkingen, de kleuren en lijnen? Creëer je een waardeoordeel gebaseerd op een gevoel? Vind je iets per direct lelijk en loop je zo snel mogelijk door?

Weet je, eigenlijk maakt het niet eens uit wat je ziet of hoe je kijkt, er is geen goed of fout. Echter, kunst kan mijns inziens een extra laag of meer (persoonlijke) betekenis krijgen wanneer de achtergrond van de kunstenaar of de context van het kunstwerk bekend is. Dat is hoe ik vaak naar een (nieuw) kunstwerk kijk.
Allereerst beschrijf ik wat ik zie. Is het een abstract werk? Figuratief? Wat voor materiaal is het? Wat stelt de afbeelding voor? Krijg ik er een verdrietig, melancholisch of boos gevoel bij? Vind ik het voornamelijk erg mooi of esthetisch aantrekkelijk? Word ik er blij van? Wanneer ik deze facts established heb, ga ik op zoek naar de kunstenaar en de titel van het werk. Vaak kom ik vervolgens het jaartal te weten wat het hele werk in een (historische) kader plaatst. Hierna zoek ik doorgaans meer background info op van het kunstwerk en de maker.
Bijvoorbeeld:

Bron afbeelding

De Schreeuw (1893) van Edvard Munch (1863-1944)  is een olieverfschilderij. Het wordt vaak tot het Expressionisme geschaard. Kunstenaars uit deze stroming vonden het uitbeelden van emoties en gevoelens belangrijker dan het schilderen van de werkelijkheid of de realiteit.
Het werk oogt zeer dynamisch door de felle kleuren en de golvende lijnen waaruit het landschap is opgebouwd. De spookachtige figuur op de voorgrond is op eenzelfde manier geschilderd en golft als het ware mee met de achtergrond. Ik zie veel rood en oranje op de voorgrond, en donkerblauw en zwart op de achtergrond. Dit maakt het werk grimmig, alsof het in brand staat. Ook de grijze huidskleur van het hoofdpersonage geef het geheel een dramatische en melancholische sfeer. Uiteraard is de uitdrukking op de figuur zijn gezicht doorslaggevend: een man grijpt met beide handen naar zijn hoofd, kijkt angstig uit zijn ogen en heeft een wijd opengesperde mond.

De Schreeuw is (waarschijnlijk) gebaseerd op een traumatische ervaring die Munch meemaakte. Sowieso had hij een aantal psychologische aandoeningen, welke hij naar eigen zeggen van zijn vader had verkregen. De kunstenaar had een roerige jeugd en hij kwam redelijk snel in aanraking met overmatig alcoholgebruik en een destructieve kenniskring.
Over De Schreeuw schreef Munch:  “De zon ging onder, plotseling werd de lucht bloedrood. Ik pauzeerde en leunde doodmoe tegen de reling. Boven de blauwzwarte fjord en de stad lagen bloed en vurige tongen. Mijn vrienden liepen door maar ik bleef achter, bevend van angst – en ik voelde een oneindige schreeuw door de natuur gaan.” Deze, voor hem, traumatische ervaring inspireerde hem om De Schreeuw te maken. Er zijn overigens vier verschillende uitvoeringen van het werk, waarvan deze het meest bekend is.

Vaak denkt men dat de man het uitschreeuwt en dat het werk daarom De Schreeuw heet. Dit is echter een misinterpretatie: in realiteit is het de natuur om de man heen die roept en tiert, en de man die zijn oren bedekt tegen dit alles overstemmende lawaai.
Zeven jaar na het schilderen van De Schreeuw schrijft Munch dat hij lange tijd gek is geweest: “Ik was tot het uiterste gegaan, de natuur schreeuwde in mijn bloed. Hierna gaf ik de hoop op om ooit nog lief te hebben.”
Een relatief tragisch en intens werk dus. Desalniettemin erg belangrijk in de kunstgeschiedenis, en een sleutelwerk van stromingen als het Expressionisme en het Symbolisme.

Enfin… Dit is hoe ik doorgaans een kunstwerk benader, en hoe ik #ANARTWORKADAY opbouw. Het is echter slechts mijn manier. Ik daag je uit dit op jouw eigen manier te doen. Hoe kijk jij naar De Schreeuw? Wat vind je ervan, en waarom vind je dat? Feel free to comment below!

Gerelateerd

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *