#ANARTWORKADAY

“Stendhal syndrome, Stendhal’s syndrome, hyperkulturemia, or Florence syndrome is a psychosomatic disorder that causes rapid heartbeat, dizziness, fainting, confusion and even hallucinations when an individual is exposed to an experience of great personal significance, particularly viewing art.”

“Ok, pap. Volgens Maps moeten we nu op het kruispunt staan waar de Santa Maria della Vittoria staat”. Ik keek op van mijn iPhonescherm en zag op één kruispunt maar liefst vijf kerken staan. “Eline, welke van deze vijf kerken is het dan?”, vroeg mijn vader enigszins verbouwereerd. Ik had geen idee. Er waren hier geen toeristenstromen, minder fotograferende groepen mensen en geen bordjes die mij de goede kant op wezen. Wat anders dan de rest van Rome waar mijn vader en ik al wat dagen aan het rondstruinen waren. Ik besloot de kerk het meest links van het kruispunt als eerste te bestuderen. En wel heb je me ooit: het was meteen de goede. Misschien wees mijn kunsthistorische neus mij wel de goede kant op, net als de neus van Winnie de Poeh hem altijd naar zijn geliefde pot honing bracht. Mijn pot honing, echter, was het magnifieke werk De Extase van de Heilige Theresia van Gian Lorenzo Bernini.

Bron afbeelding (en grotere versie!)

De relatief bescheiden en kleine basiliek (voor Roomse begrippen) was donker toen we uit het zonlicht binnenkwamen. En het was er zo rustig, wat een verademing. Wisten niet meer mensen dat hier een meesterwerk van Bernini te zien was? Links achterin een van de kapellen was ze: het levensgrote beeld De Extase van de Heilige Theresia. Wat een beeld! Ik kon haast niet geloven dat ik ervoor stond. Misschien lijk het op de afbeelding hierboven “simpelweg” op een beeld met veel beweging, met een vernuft aan gebeeldhouwd kledij, maar als je dichtbij kijkt, en inzoomt op het hoofd van de Heilige Theresia wordt maar weer duidelijk dat Bernini echt een genie was.

Het verhaal gaat als volgt: aan de Spaanse Theresia van Avila (1515-1582) verscheen een engel. Deze doorboorde haar hart met een gouden pijl, en liet haar achter ‘in vuur en vlam voor Gods liefde’. Bernini koos ervoor dit moment vast te leggen. We zien de engel met de gouden pijl, die deze met kracht net van Theresia af houdt, en Theresia die vol extase achter is gebleven. Ze is klaarblijkelijk op haar rug gezonken en houdt zichzelf net omhoog met haar handen. Haar ogen zijn gesloten maar haar mond staat open. De wervelende plooien van haar gewaad geven de indruk dat Theresia aan het opstijgen is. Ze heeft zich totaal overgegeven aan Liefde.
Vooral de uitdrukking op haar gelaat spreekt mij zo aan. Serieus, hoe kon Bernini een moment van totale overgave in marmer vangen? Je hoort bijna de zucht van verlichting, Theresia geeft bijna licht.

Het frivool versierde, barokke nisje steekt goed af tegen het spierwitte marmer. De goddelijkheid van de gebeurtenis wordt versterkt door de verlichting van boven (zo’n Engelenkoor “Haaaaaaaaaaallelujah” moment). De gouden stralen die achter het beeld van bovenaf komen maken het allemaal nóg wat goddelijker. Door al deze elementen lijkt het werk net een gesamtkunstwerk: de hele kapel werd ontworpen door Bernini zelf. Hij heeft niet alleen een prachtig beeld gemaakt, ook heeft hij het in een theatrale setting gezet en rekening gehouden met schilderingen, architectuur en lichtinval.

Gerelateerd

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *