#ANARTWORKADAY

“Of all the arts, abstract painting is the most difficult. It demands that you know how to draw well, that you have a heightened sensitivity for composition and for colors, and that you be a true poet. This last is essential.” – Wassily Kandinsky

Wassily Kandinsky Woensdag! Eigenlijk is elke dag reden genoeg om een kunstwerk van Kandinsky (1866-1944) te posten. Het heeft geen verdere uitleg nodig. In my honest opinion was Kandinksy gewoon een hele harde baas! Er zijn daarom ook al talloze boeken over hem geschreven. Sommige gaan dieper in op zijn periode bij Der Blaue Reiter (vanaf 1911), anderen focussen op zijn docentschap bij het Bauhaus (vanaf 1922).

Voor deze #ANARTWORKADAY wil ik me graag richten op het concept van het Gesamtkunstwerk, een term bedacht door Richard Wagner omstreeks 1849 (gepubliceerd in Die Kunst und die Revolution) wat simpel gezegd ‘een totaal kunstwerk’ betekent. Wat bedoel ik met een totaal kunstwerk? Het samenkomen van verschillende (kunst)disciplines: schilderkunst, beeldhouwkunst, muziek, theater, dans, alles wordt door de kunstenaar ontworpen, bedacht of uitgevoerd en vormt één geheel, één kunstwerk. Soms kan dit heel letterlijk zijn: een gebouw ontworpen door een architect maar gedecoreerd met schilderijen van een andere kunstenaar met gebruiksvoorwerpen, meubels, gordijnen of raamkozijnen van nog iemand anders. Het héle complex vormt echter één kunstwerk (het Jachthuis Sint-Hubertus in Otterlo is hier een goed voorbeeld van). In Kandinsky’s geval was het soms even veelzijdig. Vooral bij zijn ontwerpen voor theaterstukken, decors, kleding en props. Maar ook zijn Compositions zijn een vorm van een Gesamtkunstwerk.

bron afbeelding

Kandinsky was van mening dat emotie en gevoel de voornaamste elementen waren van het creatieve vermogen en deze moesten dan ook tot uiting gebracht worden. Niet langer ging de kunst om het representeren van de werkelijkheid, belangrijker was dat expressie werd geuit. Dit gebeurde bijvoorbeeld door middel van kleur, lijnen, geometrische vormen of penseelstreken. Het resulteerde uiteindelijk in de vol abstracte en non-figuratieve werken van Kandinsky. Hij baseerde zich niet alleen op kleurtheorieën en expressie. Voor zijn Compositions liet hij zich inspireren door muziek. De naam zegt het al: de term compositie wordt doorgaans gebruikt voor een muzikale samenstelling, een ordening van verschillende instrumenten tot een geheel.
Vooral het oeuvre van Arnold Schönberg vormde een bron van creativiteit. Kleuren en klanken hadden volgens Kandinsky invloed op de menselijke ziel. Zijn kleurentheorie zoals gepubliceerd in Über das Geistige in der Kunst kan dan ook eerder als een ‘klankkleurentheorie’ worden gezien aangezien deze nauw samenhangt met Kandinksy’s ideeën over muziek, kleur en kunst als een wederzijdse beïnvloeding, als één geheel, onlosmakelijk met elkaar verbonden. Muziek was volgens de kunstenaar de meest voortreffelijke vorm van niet figuratieve kunst: muzikanten kunnen immers met de klanken die ze produceren bepaalde gevoelens en emoties opwekken, maar ook beelden, kleuren, vormen en lijnen. Mijns inziens kan ook dit samengaan van verschillende disciplines (schilderkunst, filosofie, muziek) tot één wirwar van kleur, lijn en vorm gezien worden als een totaalkunstwerk. Het gaat niet alleen om het prachtige en kleurrijke schilderij van Kandinsky, het gaat ook om de gedachte, emotie, en expressie erachter.

 

 

Gerelateerd

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *